Kołobrzeski Las

Przewidywany zespół przyrodniczo - krajobrazowy

Mapa: Las Kołobrzeski

Podczele-Bagicz, oddz. 7-61.
Celem utworzenia zespołu jest ochrona jednego z większych na polskim wybrzeżu kompleksów lasów liściastych dębowo - grabowych z zachowanymi fragmentami starodrzewu (m.in. ponad 600-letnie dęby: Dąb Bolesław, Dąb Warcisław) i dwoma dużymi, śródleśnymi stawami.

Żyzna buczyna niżowa - zajmuje niemal 1/3 powierzchni gminy Ustronie Morskie. W jej obrębie rozproszone są płaty olsu porzeczkowego oraz łęgu jesionowo-olszowego, skupiające się wokół licznych zagłębień terenu. Jeden z płatów w obrębie buczyny zaklasyfikowano jako fitocenozę grądową (liczne pomnikowe okazy buków i dębów). W części zachodniej - dwa duże stawy z ekstensywną hodowlą amura i interesującą roślinnością.

Cenne gatunki: tojeść gajowa, bez hebd, orlik pospolity, lnica murowa, kruszczyk szerokolistny, przytulia wonna, żankiel zwyczajny, turzyca blada, turzyca pigułkowata, turzyca długokłosa, turzyca rzadkokłosa, szczaw gajowy, porzeczka czarna, bniec czerwony, złoć pochwolistna, przylaszczka pospolita, cypryśnik błotny, skrzydłorzech kaukaski, przęstka wodna, grzybienie białe, pływacz zwyczajny, wywłócznik kłosowy, żabiściek pływający. Miejscami występuje podkolan zielonawy.

Miejsce występowania: żaby moczarowej, traszki zwyczajnej, żaby trawnej, ropuchy szarej, żaby jeziorkowej, padalca zwyczajnego, jaszczurki żyworodnej, kruka, siniaka, dzięcioła czarnego, gołębiarza, myszołowa zwyczajnego, kani rudej.

Szczegóły

Mapa: Oddziały Lasu Kołobrzeskiego

Przy drodze z Kołobrzegu w kierunku na Koszalin tuż za przejazdem kolejowym zaczyna się Las Kołobrzeski. Podlega on Nadleśnictwu Gościno, leśnictwu Bagicz i Stójkowo. Jest to duży kompleks drzewostanu o powierzchni ok. 1300 ha. Część lasu położona na północ od torów kolejowych znajduje się w granicach administracyjnych miasta Kołobrzeg i leży w obrębie użytku ekologicznego Ekopark Wschodni. Pozostała część położona jest na obszarze gminy Ustronie Morskie.
W 1255 roku Kołobrzeg wraz z uzyskaniem praw miejskich otrzymał we władanie Kołobrzeski Las, ciągnący się wówczas na wschód wzdłuż wybrzeża aż do jeziora Jamno. Tak rozległy las potrzebny był, m.in. do pozyskiwania drewna do ważenia soli i do wypalania cegieł. Dzisiejszy kompleks nie przypomina ówczesnego.

W okresie międzywojennym Las Kołobrzeski był znanym i uczęszczanym terenem rekreacyjnym, z wyznaczonymi szlakami do przejażdżek konnych oraz trasami do dwóch potężnych dębów.

Las Kołobrzeski zajmuje potencjalne siedlisko żyznej buczyny niżowej. W większości drzewostan budują wyłącznie buki, dominują drzewa w wieku 60-80 lat. Starodrzew został w znacznej części wycięty. W runie stosunkowo licznie występują gatunki typowe: żankiel zwyczajny, przytulia wonna, fiołek leśny, kokoryczka wielokwiatowa, gajowiec żółty, dzwonek pokrzywolistny, dąbrówka rozłogowa, turzyca pigułkowata. Rzadziej spotykane są: perłówka jednokwiatowa i perłówka zwisła. Przy drogach leśnych rośnie kruszczyk szerokolistny, a sporadycznie występuje groszek skrzydlasty. W podszycie często występuje wiciokrzew pomorski.
Las jest miejscami podmokły, trzeba więc uważać. Nie przeszkadza to jednak amatorom grzybów, znającym tu wszystkie ścieżki. W lesie wytyczone są porządne, utwardzone drogi i tam właśnie można pojeździć na rowerze.

W podmokłych obniżeniach terenu wykształciły się olesy porzeczkowe i łęgi jesionowo - olszowe. Dominują w nich olsze czarne i jesiony wyniosłe. Drzewa porośnięte są mchami i roślinami pnącymi się z runa. W podszycie spotkać można porzeczkę czarną, wierzbę szarą, kruszynę pospolitą i porzeczkę dziką. Warstwę zielną budują głównie turzyce: długokłosa, rzadkokłosa, błotna oraz szczaw gajowy, kosaciec żółty, psianka słodkogórz, bniec czerwony, gorysz błotny, mięta polna i mięta nadwodna. Miejscami liczna jest rzeżucha gorzka, śledziennica skrętolistna, przetacznik bobowniczek oraz rzadziej przetacznik górski i tojeść bukietowa. Na suchszych miejscach pojawiają się paprocie: nerecznica szerokolistna, nerecznica krótkoostna, wietlica samicza a także jaskier kosmaty, gwiazdnica gajowa oraz wiciokrzew pomorski wraz z chmielem zwyczajnym. W oczkach wodnych występuje okrężnica bagienna, pływacz zwyczajny i wgłębka wodna a brzegi oczek porasta turzyca nibyciborowata, wierzbownica błotna i kępy torfowca błotnego.

Dużą atrakcją Lasu Kołobrzeskiego jest występowanie wielu drzew dorodnych i okazałych. Wyznaczono wiele pomników przyrody. Tutaj właśnie rosną dęby "Bolesław" i "Warcisław", uważane za jedne z najstarszych w Polsce.

Dąb Warcisław

Pomnikowy dąb szypułkowy "Warcisław" rośnie w oddziale 51c. Wiek jego oceniono na 640 lat, co plasuje go na piątej pozycji w rankingu najstarszych drzew tego gatunku w Polsce.

Dąb Bolesław

Dąb bezszypułkowy "Bolesław", najstarszy w Polsce, 800-letni, rośnie w oddz. 21g. Jego obwód mierzony na wysokości 1,3 m od ziemi wynosi 691 cm.
Drzewo to już od początku XX w. było celem wielu wycieczek i majówek. W przedwojennym Kołobrzegu można było kupić pamiątkowe pocztówki ze słynnym dębem. Po wojnie zapomniano o nim. Po otwarciu granic z zachodem, Niemcy wspominający owe wycieczki, nie mogli go jednak odnaleźć. Okazało się, że dąb był niewłaściwie zaznaczony na mapie w niemieckim przewodniku. Teraz wciąż jeszcze niełatwo go odnaleźć, ale drogi dojścia do obu dębów są dobrze oznaczone.
Nie są to jedyne dęby pomnikowe jakie rosną w Lesie. Grupa czterech pomnikowych dębów szypułkowych znajduje się w oddziale 6b. Jeden z nich jest mocno uszkodzony i częściowo obumarły.
Inny, pomnikowy dąb szypułkowy rośnie w oddz. 19c ukryty w gęstwinie drzew w miejscu podmokłym i rzadko odwiedzanym.

Bluszcz pospolity o obwodzie 60 cm

Tuż obok ogrodzenia zabudowań ośrodka wczasowego w Podczelu w oddz. 3h/4k podziwiać można pomnikowe okazy bluszczu. Wspina się on na stare dęby sięgając koron drzew. Wśród starych dębów w północno zachodniej części lasu rośnie inny bluszcz o imponującym obwodzie pnia około 60 cm na wys. 1,3 m oraz 86 cm u podstawy. Można przypuszczać że rośnie on tam od około 150 lat.

Idąc ścieżką biegnącą wzdłuż rowu z wodą zauważymy w oddziale 5k sporych rozmiarów świerk sitkajski o obwodzie 363 cm.

W oddz. 14h znajdują się dwa śródleśne stawy rybne. Przy stawach rosną dwa okazałe cypryśniki błotne, jeden z nich dwupienny, o obwodach 290, 280+200 cm. Tam spotkamy również inny nietypowy dla lasu gatunek drzewa - bożodrzew gruczołkowaty.
Stawy są siedliskiem interesującej roślinności. Na lustrze wody dominują brzybienie białe. Przy brzegach występuje żabiściek pływający i przęstka wodna z udziałem wywłócznika kłosowego i rogatka sztywnego. Towarzyszy im pływacz zwyczajny. Brzegi stawów porasta manna mielec, turzyca błotna, jeżogłówka gałęzista, pałka szerokolistna i mozga trzcinowata.

Cypryśnik błotny

W wielu rejonach Lasu Kołobrzeskiego występują gatunki drzew obce dla siedliska żyznej buczyny niżowej oraz gatunki egzotyczne takie jak: świerk sitkajski, żywotnik olbrzymi, jodła olbrzymia, daglezja zielona, świerk pospolity, sosna pospolita, modrzew japoński, modrzew europejski i dąb czerwony. Wytrwały poszukiwacz znajdzie w lesie ponadto cyprysik groszkowy, cyprysik nutkajski, świerk kaukaski, dąb burgundzki, jodłę kalifornijską i wiele innych interesujących drzew.
Gatunki egzotyczne pojawiły się dawno temu, gdy w XIX wieku tworzono modne wówczas powierzchnie lasu o charakterze ogrodów dendrologicznych z widocznym jeszcze dziś układem ścieżek spacerowych. Miejsca te zaznaczone są na mapie kolorem czerwonym. Sędziwe drzewa są dziś dowodem na właściwy dobór obcych gatunków drzew. Warto odwiedzić te zakątki lasu.

Grupa daglezji i żywotników olbrzymich

Daglezja zielona

Dwa wyjątkowo duże okazy daglezji zielonej - pomniki przyrody, znajdziemy w oddziale 31k.
Tuż obok, w oddz. 32c zachowała się malownicza grupa daglezji zielonych i żywotników olbrzymich. Jeden z żywotników osiągnął w obwodzie 200 cm. W okolicy rosną różne gatunki modrzewia tworząc powierzchnię lasu modrzewiowego w otaczającej go buczynie. Urozmaicają to miejsce wiekowe jodły pospolite. Panuje tu tajemniczy nastrój puszczańskiego boru.

Jodły olbrzymie

Daglezje zielone

Przy leśnej drodze w oddz. 19f, w otoczeniu daglezji zielonych stoi szpaler kilku jodeł olbrzymich o długich, połyskujących, symetrycznie ustawionych po obu stronach pędów igłach i obwodach pni od 240 do 275 cm.

Bliźniacze daglezje zielone, rosnące tuż obok siebie, znajdziemy w oddz. 27a. Z inicjatywy leśników uznano je także pomnikiem przyrody.
W oddz. 42a rośnie w otoczeniu drzew liściastych samotna sosna wejmutka o obwodzie 266 cm.

Oryginalny buk zwyczajny o wyglądzie drzewa rajskiego

W miejscach gdzie występują domieszki drzew iglastych i brzozy brodawkowatej pojawiają się w runie gatunki borowe m.in. pszeniec zwyczajny, borówka czarna, orlica pospolita, siódmaczek leśny, wrzos pospolity, śmiałek pogięty.
Bardzo cennym elementem lasu jest obecność tojeści gajowej - gatunku górskiego. Występuje ona nad rowami melioracyjnymi i przy podmokłych drogach leśnych. Do najcenniejszych gatunków należą również: podkolan biały, przetacznik górski, złoć pochwolistna i żywiec cebulkowy.

W Lesie Kołobrzeskim jest jeszcze wiele starych, spróchniałych lub powalonych przez wiatr, butwiejących drzew. Są one cennym siedliskiem i miejscem rozrodu różnych bezkręgowców. Występują tu rzadkie i chronione gatunki tych zwierząt. Należy do nich m.in. pachnica dębowa (próchniczka), ciołek matowy, kostrzeń, kozioróg bukowiec, kozioróg dębosz i wiele innych, charakterystycznych dla starych, puszczańskich lasów. Dla zachowania populacji tych zwierząt, spróchniałe, stare drzewa należy zachować. Coraz mniejsza ilość takich drzew w lasach jest przyczyną, że gatunki te należą do ginących i wymagają szczególnej ochrony.

W Lesie występuje wiele chronionych, rzadkich i oryginalnych grzybów: ozorek dębowy, pochwiak jedwabnikowy, sromotnik smrodliwy, twardziak tygrysi, borowik żonkilowy. Przy odrobinie szczęścia można znaleźć, podlegający ścisłej ochronie - szmaciak gałęzisty. Warto wiedzieć, że jego zbieranie i sprzedaż są prawnie zabronione.
Występuje tu wiele grzybów chronionych oraz ujętych na Czerwonej Liście Grzybów Zagrożonych.
Licznie występują także grzyby jadalne - borowiki, kozaki, maślaki czy podgrzybki. Warto odwiedzić ten las w porze grzybobrania.

Skarpa ziemna z bogatą florą wątrobowców i mchów

Las jest siedliskiem bogatej flory mszaków i wątrobowców. Szczególnym miejscem ich występowania są skarpy ziemne w sąsiedztwie wilgotnych obszarów oraz torfowiska rozsiane po lesie.
Z rzadkich ptaków występują m.in: dzięcioł czarny, krętogłów, zniczek. Liczna jest populacja dzików i saren. Bogata jest fauna motyli i ważek z licznie występującą, chronioną trzeplą zieloną na czele.

Cały Las Kołobrzeski, z uwagi na jego bogactwo flory i fauny, włączony został do obszaru chronionego sieci Natura 2000 Trzebiatowsko-Kołobrzeski Pas Nadmorski, objęty jest także granicami obszaru chronionego krajobrazu - Koszaliński Pas Nadmorski.